Baldatika: Prozesua eta Tipologia

Harri kartoizko dekoratuak eta baso umezurtzak

Aurreko batean jada egin genuen, momentu honetan eskutartean langai daukagun, Baldatika auzo Forutarraren egoera. Gainbehera atzeragaitz bati aurre egin ezin dion baserritar bizitza eredu tradizionala, lo gela hiri sistemarekin hari da leian, bere azken hatsa noiz agortuko duen zain. Gutxinaka gutxinaka, baserriak explotazio agropekuario bezala kudeatu izan dituzten erabiltzailerak desagertzen joan diren einean, hauek, hiritarrentzako etxebizitza bezala berriztatu egin dira, edo kasurik tamalgarrienetan eraitzi, etxebizitza berri bat eraikitzeko. Kasu bietan explotazioak desagertaraziz. Izan ere, ez da harritzekoa desagerpen hau, zaharkituriko ustiapen abelur hauek ez baitaukate zer eginik egungo explotazioekin moderdeno eta teknologikoeki.

Honela aurkitzen dugu Baldatika, logela hiri(auzo) bilakatzera kondenaturiko etxebizitza multzoa. Hala ere, salbamendu-flotagailu batek naugragoa itotzen usten ez zuen bezala, ageri zen Baldatika inguruan, honen susperketa eragin zezakeen potentziala: Pinus radiata basoak. Honen bidez, eta aurreko batean komentatu izan genituen puntuekin ekin zaio proiektu honi, ondorengo lan prozesua planteatuz.

 

Prozesu hau garatuko den ingurua ondo akotatu beharko litzatekela kontzideratu izan da, izan ere, gaur egun eraikinen inguruko lurren partzelazioa nabarmena da. Hori dela eta, erabilerarik ez daukaten orubeak erabiltzea kontzideratu da.

Baserriaren oinordetza

Baldatika auzoren lurrak Urdaibaiko biosferaren barnean daude kokatuak. Hau, horrela izan, bertan eraikiko diren eraikin berriek ondare paisajistiko eta kulturalak “babesteko” legedi zorrotz bat bete beharko dute. Legedi horren barnean ageri diren araudietako asko eraikin berriaren balore estetikoak baserri tradizionalera (edo hobe esanda, baserri tradizionalaren garai bateko) hurbiltzea bilatzen du, babes paisajistiko kultural horren atzetik. Horien adibide dira bi uretara dagoen teilazko estalkia, zuriz margoturik dagoen, leiho bertikalen  erabilera beharrezkoa edo kontra-bentanak. Guk ordea gure tipologia planteatzerakoan baserri tradizionalaren beste zenbait balore berrezkuratu ditugu:

Baserria makina bezala

Baserria, gaur egun gizarteak hain barneraturik daukan irudi bukolikotik urrun, explotazio agropekuario bat izan da, arrazionalki antolatua, makina baten moduan. Zenbaitetan makina literal bat bilakatuz. Horren adibide dira, XVI. mendean Euskal lurretan eraiki izan ziren dolare baserriak. Baserri guztia sagardoa ekoizteko erabiliko zen dolare baten inguruan eraikitzen zen, gainerako erabilera bigarren mailakoak bilakatuz.

 Gure kasuan, basogintza uztiapenerako hain beharrezkoak ditugun sekadora solarren inguruan etxebizitzak eraikitzea planteatzen dugu. Gailu hauek eraikinaren zimendua soluzionatzeaz gain, inguruan hain karakteriztikoak diren malda gogorrei aurre egiteko balio dizkigute. Honez gain, sekadora hauen bitartez posiblea zaigu espazio publiko berriak sortzeko aukera daukagu.

Sekadora hauek, proiektuko eraikin guztiak bezala, egur pieza txikien bidez eraikitzea planteantzen da. Lurrarekin kontaktua gauzatzeko gainazala kiskalirik dauzkaten egur pieza batzuen bidez egitea proposatzen da.

Lehoragilu solarraren gainean, horrez gain, sekzio ezberdiñeko protikoak eraikitzea ahalbidetzen da.

Ataria: Auzokoekin elkarbizitzarako esparrua

 

Baldatikan gaur egun dauden baserri tradizional guztiek ataria daukate, eraikin berriak ez bezala. Ataria baserriko espazio pribatua izan arren, kutxu erabat publikoa dauka, eta historian zehar beti izan da solasaldietarako, soziabilizatzeko edo behar ezberdinak gauzatzeko espazio funtzioanitza, eta nolabait baserriko horma lodien atzean izkutatzen ziren pertsonen erakustoki. Oraindik proiektatze prozesuan ageri jarraitzen duten tipologietan kontzeptu hau integratzea planteatzen da.


Urbanizazio sistema ez lineala

Proiektua gauzaturiko den eremuak mugatzerako orduan auzo guztian zehar ierkia ezberdiñetako fokoak sortzea planteatzen da, hiri kalearen konfigurazio lineala sahieztu nahian. Hori dela eta, hiru nukleo planteatzen dira. Garrantzitsuenak eleiza txokoak eta C formako eraikinen artean sortzen den plaza indartzea bilatzen du. Horrez gain, gunean ageri den txoko pribatuak espazio publiko honi ematen dio kutxu pribatua deuzestatzea bilatzen da.

Honez gain, beste bi nukleo planteatzen dira, bigarren mailakoak. Bat Oletan, Baldatikarekin kontaktuan jartzeko intentzioarekin eta bere inguruak daukan kutxu pribatua publiko bilakatzeko intentzioarekin. Azken nukleoa baldatikaren bidearen bukaeran kokatzea planteatzen da, beste biak baino apalagoa, gune hau isolaturik ez gelditzeko  asmoarekin.

ASMOAK ASMO

Proiektuan egokitutako nukleo rurala Baldatika izan da, itxuraz rurala, bizimoduz, ordea, zalantzan jartzeko asuntoa izango litzatekeena. 


Eremurako hurbilketa ariketa edo azterketaren ondorioz gauzatutako proiektua izan da, eta izango da, sarrera honetan aipatu eta proposatuko dena. Hildo honetan, beraz, hiruna eskala ezberdinetan eginiko analisiak burutu izan ditugu, bertatik, Baldatika eta inguruko informazioari etekin handiena ateratzeko asmoz. 


Lehendabiziko analisia, Urdaibai mailan gauzatzen da. Urtean zehar osatuz joan garen eskema- planoan bertan, inguru ruraletan aurkitzen ditugun baldintzen inguruan jardun gara (baldintza bereziak nonahi, aurretik eginiko proiektu- kokapenekin antza handia hartzen ez dutenak). 

Armotxerri, Urberuaga, Metxikas, Errigoiti, Eleixalde- Olabarri.... dira, besteak beste, 2-3km inguruko erradioan hartzen ditugun nukleoak, Baldatikarekiko antzekotasuna mantentzen dutenak biztanle nahiz tamainan. Harritzekoa da, dena den, izaera bera izanik, irisgarritasunaren aldetik, aipatutako nukleo guztiak errepide egokien bidez josiak azaltzen direla, Baldatika ez ezik. IRISGARRITASUN ARAZOAK ez dira nolanahikoak nukleo honetan, bertara ailegatzen den errepideak bina kotxeentzako lekurik ere ez baitu uzten. Ez litzateke ahuntzaren gauerdiko eztula izango, hortaz, zerbitzu publiko nahiz pribatua eta nukleoen arteko komunikazioa  (garraio publikoa, lehengaiak erdiesteko merkatu ibiltaria....) ahalbidetuko lukeen azpiegitura egokia proposatzea. 

BASOGINTZA ohitura barneraturik duen ingurua dugu Foruak eta Lumok batera hartzen dituen eremu zail honen barnean. Euskal Herri nahiz kantabrian sektore honen gainbeherakada "nabarmena" pairatu izan da, inguruetan nonahi aurkitzen dugun PINUS RADIATA espeziea dela eta. Gaur egunean, pinudi mota honen ustiatze aktibitateak nabarmenki txikitu egin dira, batez ere, etekin ekonomikoaren aldetik interesgarria ez baita suertatzen. Hauxe da, behar bada, Baldatika ete inguruetan aurkitu izan dugun arazo eta aukerarik aipagarrienetarikoa. 

Ildo honetan, hortaz, sakondu dugu bigarren analisia, non eskala "ertaina" honetan, Baldatikako nukleoaren inguruetan aurkitzen diren eremuen azterketa burutu den, bertako jabetza (partzelak) eta gauzatzen diren BASO AKTIBITATE MOTAK AZTERTZEKO ASMOAREKIN.

Berehala baieztatu ditugu buruan bueltaka geneuzkagun suposizio eta kezkak. Izan ere, Bertan aurkitzen diren pinudi hektarea izugarriak Baldatikako biztanle zati baten jabegopean daude, horietatik, kantitate harrigarria FUSTAL egoeran aurkitzen direlarik (talatzeko prest aurkitzen dira). Dena den, etekin ekonomikorik ezean, eremu osoa aktibitate minimoan aurkitzen da: INGURUKO BALIABIDE ETA POTENTZIALEN USTIAPENA ESKASA DA. 

Jabego banaketa

Baldatika, EAE naiz kantaurialde osoan aurkitzen ditugun nukleo ruraletako bat besterik ez bada ere, Euskadiko Zur Mahaian (MIME: Mesa Intersectorial de la Madera de Euskadi) tankera honetako inguruetan aurkitzen den PINUS RADIATA ustiatu eta Eraikuntzaren sektorean barneratzeko asmoarekin lanean aritu dira. Besteak beste, PINU mota honen ezaugarri mekaniko nahiz eraikuntza arloan aurkitu ditzakeen eraso biotiko nahiz abiotikoak aztertu izan dira, emaitzak guztiz positiboak izanik: BALIABIDEEN POTENTZIALAK ERAIKUNTZA ARLORA ERE BARREIATU DIRA.

GALDERA NAHI ETA EZKOA LITZATEKE: Baldatikaren tankerako eremuetan eraikiz gero, Urdaibaiko patronatuak, inguruarekiko errespetua aitzakitzat hartuz, ezartzen dituen jarraibide estetikoak egokiak al dira???? Benetako errespetua ez litzateke bertako potentzialak erabiltzen dituen eraikuntza mota bat planteatzea???
Asmoak argiak dira.


Azkeneko hurbilketa analisian, Baldatika gertutik ezagutzera bideratu dugu, batez ere, bertako bizimodu motaz jabetuz eta bertako bizilagunak ezagutuz, beraien arteko harreman maila ere neurtuz. 


Ondoren azaltzen diren irudietan, auzoko eraikin guzien funtzio eta bizilagunen informazio gehigarria azaltzen da. Berehala azaleratzen dira lehendabiziko ondorioak: eremua hiritartuz joan da, bizimodu hiritarra eremu ruralera ailegatuz eta lorategi hiri baten funtzioa betez zati handi batean. 

"barrio dormitorio" izena hartu zezakeen eremu baten eskema jarraitzen du Baldatika, astean zehar, inaktibitatea da nabarmen, bizimodu hiritarraren presentzia berehala igerriz. Halere, ekipamendu pribatu (tamalez) baten presentzia aipagarria da, asteburuetan auzoaren aktibitatea biderkatzen duena. 

Eremuaren hiritartze prozesuaren trantsizioan aurkitu dugu auzoa beraz, eremu ruraletan ohikoa izan den eraikinen inguruko aktibitatea amatatuz joan da gutxinaka. Honakoa, Auzo inguruko landa eremuen sailkapen plano eskematiko honetan antzematen da, non partzela bakoitzak duen aktibitate mota (edo inaktibitatea) eta beraien izaera zehaztu egiten den.

Informazio honekin guztiarekin, Baldatikaren potentzial eta gabeziak berehala identifikatzen dira: ingurua guztiz aberatsa da, eraikuntzaren arloan ere integratuko den zuhaitz mota bertan aurkitzen da, hortaz, egin beharreko eraikuntza erreforma nahiz hazkuntzak beregain hartzeko kapaza dela esan daiteke. Bestetik, auzoaren hiritartze prozesuak dakarren gabezia zalantzarik gabekoa da (eremua piztu beharrean gaude).

Inguruko baldintzak ustiatu eta Baldatika nahiz inguruko auzoak aktibitatuko lukeen katalizadorea sartzea besterik ez dago. 

Proposamena garbia da: eraikuntza multxo efimeroen bidez, hots, permanenteki bertan gelditzeko asmorik gabe, Baldatikako nahiz inguruko potentziala erakutsiko lukeen ekipamendu soziala sortzea (SERRATEGIA, TAILERRAK, BEHIN BEHINEKO ETXEBIZITZAK...), non, bertara hurbiltzen direnek, gaur egunean Urdaibaik ezartzen dituen baldintzetaz haratago, BALDATIKA ETA INGURUKO BIZTANLEEI BENETAKO ETEKINAK LORTARAZIKO DIZKIOTENAK.

Proposatutakoa ez da atzoko gauza, izan ere, gaur egunean badaude antzeko ekintzak bultzatzen dituzten taldeak... GAZTENEK besteak beste....

COOMING SOON...

3.Entrega PVA (Active vs Passive)

   Aurreko entregarekin bat eginez, Urdaibai mailan eraikitzeko sistema  berriak erakusteko bi bide bereiztu genituen: aktiboa eta pasiboa. Aktiboak parte hartzen zuen bisitariari egiten zion erreferentzia, pasiboak berriz ikusle giza jokatzen zuenari.

Ereñoko harrobiaren orografia eta baliabideak kontuan izanik bi bisitariek bat egiteko leku aproposa dugu. Aktiboak inguruaren baliabideak ustiatuko lituzke eta pasiboak ustiaketa horren emaitzaz gozatuko luke.Horretarako, ereñoko harrobian bi ibilbide paralelo planteatzen dira, aldiro uztartu egiten direnak.

   Lehenbiziko ibilbidean bisitari aktiboentzako jarduerak egongo lirateke (tailer, klase,jardunaldi,...). Hauek harrobiaren eremu irisgarri eta baliagarrienetik garatuko lirateke.

   Lehendabiziko ibilbide hau 2.entregan landurikoarekin bat egiten du. Hori dela eta, 2. ibilbideari baino garrantzi gutxiago eman zaio. Ibilbide honetaz gehiago jakin nahi izatekotan aurreko sarrera honetan ikus dezakezue.(http://jonandoniiparragirre.blogspot.com/2011/02/eraikitzekosistema-proiektuak-iii.html)

   Bigarren ibilbidea harrobiaren eremu ikusgarrienean garatzen da. Bisitari aktibo bati bideratua dagoelarik, jendearen gozamenera kontuan hartuko da. Aniztasun bat eratzeko nahiarekin bi eremu mota eratzen dira. Lehendabizikoan harrobiaren sarrerako eremu zabalean garatuko litzateke. Espazioaren baliagarritasun kontuan harturik, aldi baterako ekintza burutuko lirateke(azoka, kontzertu,...), tailerren sustapenera bideratua batez ere.

   Bigarren eremuan berriz epe luzerako ekintzak edo erakusketak egiteko baliatuko liteke. Harrobiko gainontzeko harmailak baliagarriak baliatuz, inguruko tailerretan landuriko lanak erakutsiko litezke.

   Eraikinak jorratzerako orduan, harrobiaren irudi eskultorikoari garrantzi handia eman zitzaioan, pareta ikusgarri edo nagusiarena batez ere. Hori dela eta, pareta horretan ez jorratzea erabaki nuen. Horren ordez, pareta horren negatibo edo islada izango litzatekeena jorratzea aukeratuz.  Pareta berri hau  bestearen parean kokatuko litzateke, harrobiaren altxaera ilunean eta irregularrena birmoldatuz.

   Birmoldaketa hau burutzeko harrobiaren historiara bueltatu beharra zegoen. Antzina ustiatutako harri blokeak berreskuratu beharra zegoen hauekin aurpegi berri bat eratzeko. Harri hauek garraiatzea eta eraldatzea lan zaila da ordea. Horren ordez barnean programa bat barneratu dezaketen elementu arinak erabiltzea erabaki zen. Harrobian ustiatutako harrien dimentsioak mantentzen dituen altzairuzko elementuak erabiliz.

Lehendabiziko eremuan elementu metaliko hauek harrobian dagoen  pitsadura batera moldatuko dira. Gunearen gora-behereri aurre eginez inguruko espazio guztien artean irisgarritasuna bermatu eta aldi-baterako ekintzek beharrekoak dituzten espazioak eratuko dituzte (komun publikoak, biltegia, kamerinoak,...).

Bigarren eremuan irisgarritasun bermatzea izango da helburu nagusia. Elementu metalikoek harmaila ezberdinen arteko kota  diferentziak saihestu beharko dituzte.  

informazioa kalitatea hobean link honetan jeistsi dezakezue http://www.megaupload.com/?d=8TVIRCXT

 

 

...ARQUIDEAS ETA IMOV

Aurreko sarreraren hildotik, oraingoan bigarrengo leihaketa txikiaren inguruan jardungo gara.


 Kasu honetan, Timanfayako parke naturalean kokatu beharreko "museo" edo interpretazio zentroa, IMOV (International Museum Of Volcanoes), zen gai nagusia. 

Programari zegokionez, exposaketa guneak (museoa azken finean...), auditorioa, kafeteri/ restaurantea....


HUTSA da proiektuaren "izena" eta honen atzean eskutatzen den ideia nagusia. Zer hobe  mendi izugarri horietako batean sartzea, sumendien inguruko museo internazional bat planteatzeko? Ideia ero honen atzetik ibili ginen behin eta berriz, azkeneko "emaitza"-ra ailegatu arte. 

Proiektatze prozesua erabat interesgarria izan zen: hasiera batean, "bete" gisa proiektatzen zena "huts" bezala azaltzen baitzen planoan...

Gainontzeko irudietan proiektuaren nondik norakoak eta argibideak azaltzen dira...

Beste barik, hurrengora arte.